Kennisbank
Trap berekenen: optrede, aantrede, trapformule en de eisen uit het Bbl
Kort antwoord: deel de hoogte van vloer tot vloer door de optrede die je wilt, rond af naar boven en je hebt het aantal optreden; het aantal aantreden is er één minder. Bij nieuwbouw van een woning eist het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) een optrede van hoogstens 188 mm, een aantrede van minstens 220 mm, een trapbreedte van minstens 0,8 m en 2,3 m vrije hoogte boven de trap. Bij 2,80 m verdiepingshoogte kom je zo op minstens 15 optreden en een trap van ruim 3 m lang.
Wie een plattegrond tekent of een verbouwing plant, loopt bij de trap vaak vast. Hij past niet, of hij past wel maar het trapgat wordt te kort. Hieronder staat hoe je een trap uitrekent, welke eisen gelden en hoeveel ruimte hij in de plattegrond inneemt. Hoe je een trap en trapgat tekent, staat in trapgat, vide en dakkapel op de plattegrond.
Optrede en aantrede: wat is het?
- Optrede: het hoogteverschil tussen twee treden. Hoe groot de stap omhoog is.
- Aantrede: de horizontale afstand tussen de voorkant van twee opeenvolgende treden. Hoe ver je voet naar voren gaat. Een tree die over de volgende uitsteekt (de neus) telt niet mee in de aantrede.
- Klimlijn: de denkbeeldige lijn waarover je de trap op loopt. Het Bbl meet de aantrede op de klimlijn, loodrecht op de voorkant van de trede. Bij nieuwbouw ligt de klimlijn minstens 0,3 m uit de zijkanten van de trap.
- Trapbreedte: de volle breedte van de trap, inclusief de trapbomen. De leuning telt niet mee.
De eisen uit het Bbl voor een trap in een woning
Sinds 1 januari 2024 staan de bouwregels in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Voor een nieuwe trap in een woning (woonfunctie) gelden de afmetingen uit artikel 4.26 en de bijbehorende tabel:
| Eis | Woning, nieuwbouw | Waar in het Bbl |
|---|---|---|
| Breedte van de trap | minstens 0,8 m | artikel 4.26, tabel |
| Vrije hoogte boven de trap | minstens 2,3 m | artikel 4.26, tabel |
| Aantrede, op de klimlijn | minstens 0,22 m | artikel 4.26, tabel |
| Optrede | hoogstens 0,188 m | artikel 4.26, tabel |
| Hoogteverschil per trap | hoogstens 4 m, daarboven een tussenbordes | artikel 4.26 lid 2 |
| Leuning | verplicht bij meer dan 1 m hoogte en een helling steiler dan 2:3, op 0,8 tot 1 m boven de treden | artikel 4.28 |
Drie dingen om te weten:
- Bestaande woningen hoeven alleen te voldoen aan een lagere ondergrens, in tabel 3.20 van het Bbl. Een steile trap in een jaren 30-woning is dus niet automatisch in strijd met de regels. Vervang of verplaats je een trap bij een verbouwing, controleer dan in het Bbl of bij je gemeente welk niveau voor jouw situatie geldt.
- Particulier opdrachtgeverschap. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) is een nieuwe woning die een particulier voor zichzelf laat bouwen uitgezonderd van de nieuwbouwregels voor trappen, maar moet die wel aan de ondergrens voor bestaande bouw voldoen. Controleer dit voor je eigen project.
- Een vlizotrap naar een bergzolder mag. Wordt de zolder een verblijfsruimte, zoals een slaapkamer, dan is een vaste trap nodig die aan de afmetingen voldoet.
Zelf proberen? Open de voorbeeldwoning, zonder account.Zelf proberen op je computer? Stuur jezelf de link.
De trapformule: 2 × optrede + aantrede
Het Bbl geeft grenzen, maar zegt niet of een trap prettig loopt. Daarvoor gebruiken trappenmakers de trapformule, ook wel de stapmaat: 2 × optrede + aantrede. Een uitkomst van ongeveer 600 tot 630 mm sluit aan bij een normale pas. Dit is een vuistregel uit de trappenbouw, geen wettelijke eis.
Een trap op precies de Bbl-grenzen, 188 mm optrede en 220 mm aantrede, komt uit op 2 × 188 + 220 = 596 mm. Dat loopt nog, maar het is steil. Een lagere optrede met een diepere aantrede loopt rustiger, en kost meer lengte.
Een trap berekenen in vijf stappen
- Meet de hoogte van afgewerkte vloer tot afgewerkte vloer. Niet tot het plafond: de vloer boven is dikker dan je denkt.
- Deel die hoogte door de optrede die je wilt en rond naar boven af. Dat is het aantal optreden. Deel de hoogte daarna door dat aantal voor de echte optrede.
- Kies een aantrede. Controleer met de trapformule of 2 × optrede + aantrede rond 600 tot 630 mm uitkomt, en of de aantrede minstens 220 mm is.
- Het aantal aantreden is het aantal optreden min één, omdat de bovenste stap op de vloer zelf uitkomt. Vermenigvuldig het aantal aantreden met de aantrede voor de lengte van de trap in de plattegrond.
- Reken het trapgat uit met de vrije hoogte (zie hieronder) en controleer of trap en trapgat in de plattegrond passen.
Voorbeeld. Van vloer tot vloer is 2,80 m. Met de maximale optrede: 2.800 ÷ 188 = 14,9, dus 15 optreden van 2.800 ÷ 15 = 186,7 mm. Met de minimale aantrede van 220 mm en 14 aantreden is de trap 14 × 0,22 = 3,08 m lang. De stapmaat is 2 × 186,7 + 220 = 593 mm. Wil je een rustiger trap, neem dan 16 optreden van 175 mm en een aantrede van 250 mm: stapmaat 600 mm, lengte 15 × 0,25 = 3,75 m.
| Optreden | Optrede | Aantrede | Stapmaat | Lengte in de plattegrond |
|---|---|---|---|---|
| 15 | 186,7 mm | 220 mm | 593 mm | 3,08 m |
| 16 | 175 mm | 250 mm | 600 mm | 3,75 m |
| 17 | 164,7 mm | 280 mm | 609 mm | 4,48 m |
Alle drie voor 2,80 m van vloer tot vloer. Elke tree minder steil kost dus al snel 0,7 m extra lengte. In een rijtjeshuis van 5,10 m breed is dat het verschil tussen een trap die in de gang past en een trap die in de woonkamer uitsteekt.
Vrije hoogte en de lengte van het trapgat
De vrije hoogte boven de trap, bij nieuwbouw 2,3 m, bepaalt hoe lang het trapgat moet zijn. Onder de rand van de vloer erboven mag alleen een tree liggen die laag genoeg is om er nog 2,3 m onder over te houden. Alles daarboven moet onder het open trapgat liggen.
Voorbeeld (vereenvoudigd). Van vloer tot vloer is 2,80 m, de vloer erboven is met plafond 0,30 m dik. De onderkant van die vloer ligt dus op 2,50 m. Er moet 2,30 m vrij blijven, dus onder de rand mag alleen een tree van hoogstens 0,20 m liggen. Bij 16 optreden van 175 mm is dat alleen de eerste tree. Het trapgat begint dan bij de voorkant van de tweede tree en loopt door tot boven: 3,75 − 0,25 = 3,50 m lang. Met een trapbreedte van 0,90 m is het trapgat 0,90 × 3,50 = 3,15 m².
Bij een gewone verdiepingshoogte is het trapgat dus bijna even lang als de trap. Wie in een verbouwplan het trapgat korter tekent dan de trap, moet goed nagaan of de vrije hoogte nog klopt. De exacte meetwijze staat in het Bbl. Voor de gebruiksoppervlakte is de oppervlakte van het trapgat ook van belang: vanaf 4,0 m² trek je het af. Dat staat uitgelegd in trapgat, vide en dakkapel op de plattegrond.
Rechte trap of kwartslagtrap?
Een rechte steektrap is het eenvoudigst te berekenen en te maken: alle treden zijn gelijk en de lengte is aantreden × aantrede. Hij vraagt wel een lange, rechte strook in de plattegrond.
Een kwartslagtrap draait een kwart slag, onderaan of bovenaan. De treden in de draai zijn wigvormig: aan de binnenkant smal, aan de buitenkant breed. Ze tellen gewoon mee als treden, zolang de aantrede op de klimlijn aan de eis voldoet. Daardoor wordt de trap in de lengte korter, maar heeft hij in de draai ongeveer een vierkant van trapbreedte bij trapbreedte nodig, en loopt hij aan de andere kant een stuk door. Een dubbele kwartslagtrap draait twee keer en past in een nog kortere strook.
Voor het ontwerp van een kwartslagtrap is een trappenmaker de aangewezen persoon: de verdeling van de wigtreden bepaalt of de trap prettig loopt en of hij aan de aantrede op de klimlijn voldoet.
Hoeveel ruimte neemt een trap in op de plattegrond?
| Trap | Indicatie in de plattegrond (2,80 m verdieping, 0,90 m breed) | Let op |
|---|---|---|
| Rechte trap, steil (Bbl-grens) | 0,90 × 3,08 m = 2,8 m² | Plus ruimte om op te stappen, onder en boven |
| Rechte trap, rustiger | 0,90 × 3,75 m = 3,4 m² | Trapgat ongeveer even lang |
| Kwartslagtrap | korter, maar L-vormig | De draai vraagt een vierkant van ongeveer trapbreedte × trapbreedte |
Teken naast de trap zelf ook de loopruimte onderaan en bovenaan. Een trap die tegen een deur aankomt of boven op een muur uitkomt, is op papier snel getekend en in het echt niet te gebruiken. Meet in een bestaande woning altijd de breedte, het aantal treden en waar een draai begint; zie ook woning inmeten voor een plattegrond.
Hoe Dinoplan hierbij helpt
In Dinoplan teken je trappen met exacte maten op de verdieping waar ze beginnen, en zie je in 3D de trap, het trapgat en de verdieping erboven. Zo zie je snel of een trap van 3,75 m in je gang past en of het trapgat boven op de goede plek zit. De verdieping eronder zie je als lichte schaduw, zodat trap en trapgat precies boven elkaar komen. Eerlijk: Dinoplan rekent het aantal treden, de stapmaat of de vrije hoogte niet voor je uit en toetst niet aan het Bbl; dat doe je zelf met de berekening hierboven. Bekijk de functies, de prijzen of lees hoe je een plattegrond maakt.
Veelgestelde vragen
Wat is de maximale optrede van een trap in een woning?
Bij nieuwbouw 188 mm, volgens artikel 4.26 van het Bbl. Voor bestaande woningen geldt een lagere ondergrens in tabel 3.20 van het Bbl.
Wat is de minimale aantrede van een trap?
Bij nieuwbouw van een woning 220 mm, gemeten op de klimlijn, loodrecht op de voorkant van de trede.
Hoe bereken ik hoeveel treden mijn trap heeft?
Deel de hoogte van vloer tot vloer door de gewenste optrede en rond naar boven af. Bij 2,70 m en hoogstens 188 mm optrede: 2.700 ÷ 188 = 14,4, dus 15 optreden van 180 mm. Het aantal aantreden is 14.
Wat is de trapformule?
2 × optrede + aantrede. Een uitkomst van ongeveer 600 tot 630 mm loopt prettig. Het is een vuistregel van trappenmakers, geen eis uit het Bbl.
Hoeveel vrije hoogte moet er boven een trap zijn?
Bij nieuwbouw van een woning minstens 2,3 m. Dat bepaalt hoe lang het trapgat moet zijn: bij een gewone verdiepingshoogte bijna even lang als de trap.
Hoe breed moet een trap in een woning zijn?
Bij nieuwbouw minstens 0,8 m, gemeten over de volle breedte van de trap inclusief de trapbomen. De leuning telt niet mee.