Schaal van een plattegrond: 1:50, 1:100 en hoe je ermee rekent

“Op schaal” is een van de eerste dingen die mensen vragen over een plattegrond. Maar wat betekent schaal 1:100 precies, hoe reken je ermee, en waarom klopt het niet meer als je de tekening op je telefoon bekijkt? In dit artikel lees je hoe schaal werkt, hoe je lengtes en oppervlaktes omrekent, welke schaal je kiest voor welk doel, en waar het in de praktijk misgaat: bij printen, bij een pdf en bij het overtrekken van een oude tekening.

Wat betekent schaal?

De schaal zegt hoeveel kleiner de tekening is dan de werkelijkheid. Schaal 1:100 betekent: 1 centimeter op de tekening is 100 centimeter, dus 1 meter, in het echt. Schaal 1:50 betekent: 1 centimeter op de tekening is 50 centimeter in het echt. Hoe kleiner het tweede getal, hoe groter de tekening en hoe meer detail je kwijt kunt.

Rekenen met schaal

Van tekening naar werkelijkheid

Meet de lengte op de tekening en vermenigvuldig met het schaalgetal. Bij 1:100 is een muur van 6,3 cm op papier dus 6,3 × 100 = 630 cm, oftewel 6,30 m in het echt. Bij 1:50 is dezelfde 6,3 cm op papier 6,3 × 50 = 315 cm, oftewel 3,15 m.

Van werkelijkheid naar tekening

Deel de echte lengte door het schaalgetal. Een kamer van 4,20 m is 420 cm; bij 1:50 is dat 420 / 50 = 8,4 cm op papier.

Oppervlakte: let op het kwadraat

Dit gaat vaak mis. Bij schaal 1:100 is elke lengte 100 keer kleiner, maar een oppervlakte is 100 × 100 = 10.000 keer kleiner. Een vlak van 1 cm² op een tekening 1:100 is dus 10.000 cm² = 1 m² in het echt. Bij 1:50 is 1 cm² op papier 50 × 50 = 2.500 cm² = 0,25 m². Reken een oppervlakte daarom altijd uit met de omgerekende lengtes, niet door een oppervlakte op papier met het schaalgetal te vermenigvuldigen.

Voorbeeld. Op een tekening 1:50 meet een kamer 8,4 × 7,2 cm. Omgerekend is dat 4,20 × 3,60 m, dus 15,12 m². Wie 8,4 × 7,2 = 60,48 cm² met 50 vermenigvuldigt, komt op een onzinnige 3.024 cm² = 0,30 m².

Welke schaal kies je?

• Verkoopplattegrond of brochure: de schaal doet er minder toe dan de leesbaarheid. Een woning past op A4 meestal op 1:100. Zet er maatlijnen op, want de lezer bekijkt hem vaak op een scherm.
• Verbouwing of overleg met een aannemer: 1:50, zodat je deuren, kasten en aansluitingen kunt aangeven.
• Vergunningaanvraag: de gemeente of het Omgevingsloket geeft aan welke tekeningen nodig zijn. Kijk daar voor de eisen; vaak worden 1:100 en 1:50 genoemd, maar controleer het per aanvraag.
• Funda: daar speelt schaal geen rol. Funda toont een interactieve plattegrond in FML, waarin de maten als getallen zijn opgeslagen.

Waar het misgaat

Printen op “passend maken”

Een pdf op schaal 1:100 op A3 is alleen op schaal als je hem op A3 print, op 100%. Print je hem op A4 of zet je de printer op “aanpassen aan pagina”, dan is de schaal weg. Kies bij het printen altijd “werkelijke grootte” of 100%, en controleer met een liniaal een maatlijn.

Schermen en afbeeldingen

Een PNG of JPG heeft geen vaste schaal: hoe groot hij op je scherm staat, hangt af van je zoom en je scherm. Gebruik op een scherm de maatlijnen, nooit een liniaal tegen het glas.

Een gescande tekening

Een scan of foto van een papieren bouwtekening is bijna nooit meer op de oorspronkelijke schaal. De scanner of camera verkleint of vergroot. Daarom stel je bij overtrekken de schaal in met een bekende maat, in plaats van te vertrouwen op “1:100” in het onderschrift. Lees Plattegrond overtrekken van een bouwtekening.

Een schaalbalk ontbreekt

Een schaalbalk (een balkje met bijvoorbeeld 0, 1, 2, 5 m) groeit en krimpt mee met de tekening. Daardoor blijft hij ook na verkleinen bruikbaar. Staat er alleen “1:100” zonder balk, dan kun je na een verkleining niets meer met de schaal.

Tekenen op schaal in software

In een tekenprogramma teken je niet “op schaal” maar op ware grootte: een muur van 4,20 m is in het programma 4,20 m. De schaal komt pas bij de export. Exporteer je naar PDF, dan kies je het papierformaat; exporteer je naar PNG, dan kies je de resolutie in pixels. Dat is precies waarom je bij een digitale tekening maatlijnen en oppervlaktes op de export zet: die blijven kloppen, wat de lezer ook met de zoom doet.

Hoe Dinoplan hierbij helpt

In Dinoplan teken je op ware grootte met exacte maten: je typt een lengte in of zet een ruimte neer met bijvoorbeeld 300×400. Een oude tekening zet je op schaal met één bekende maat. Op de export zet je maatlijnen en een oppervlaktetabel, en je exporteert naar PDF, PNG en JPG (betaald tot 8000 pixels breed, gratis tot Full HD), SVG of FML. Eerlijk: een schaalbalk of titelblok met schaalaanduiding op de export heeft Dinoplan niet. Wil je een tekening op een vaste schaal printen, controleer de maat dan met een liniaal op een maatlijn. Bekijk de functies, de prijzen en hoe je een plattegrond maakt.

Veelgestelde vragen

Wat betekent schaal 1:100?

Eén centimeter op de tekening is honderd centimeter, dus één meter, in het echt.

Hoe reken ik een oppervlakte op schaal om?

Reken eerst de lengte en breedte om naar echte maten en vermenigvuldig die. Een oppervlakte op papier vermenigvuldig je niet met het schaalgetal, want een oppervlakte schaalt met het kwadraat.

Waarom klopt de schaal niet meer na het printen?

Waarschijnlijk is de pdf verkleind of vergroot door “aanpassen aan pagina” of een ander papierformaat. Print op werkelijke grootte, op het papierformaat waarvoor de tekening is gemaakt.

Welke schaal gebruik je voor een plattegrond van een woning?

Voor een overzicht of verkoopplattegrond vaak 1:100, voor een verbouwtekening met details 1:50. Op een scherm is de schaal minder belangrijk dan duidelijke maatlijnen.

Heeft een plattegrond op Funda een schaal?

Niet in de zin van 1:100. Funda toont een interactieve plattegrond in FML, waarin de maten als getallen zijn opgeslagen en de weergave zich aanpast aan het scherm.